พระคัมภีร์ “ตัวเมือง”

อาจารย์เจริญ วิชัย อดีตผู้อำนวยการโรงเรียนกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย กรุงเทพฯ ได้เขียนบันทึกเกี่ยวกับตัวหนังสือเมืองนี้ ในหนังสืออนุสรณ์ครบรอบ 100 ปี ของคริสตจักรที่ 1 เชียงใหม่ดังนี้

“ทีนี้เรามาพูดถึงเรื่องหนังสือเพลที่เคยใช้ร้อยสดุดีกันในโบสถ์ เป็นหนังสือเพลงภาษา “เมือง” ตัวภาษาพื้นเมืองเชียงใหม่แต่งเป็นบทกลอนที่ไพเราะมาก แม้ราคาจะเพียงไม่กี่รูเปีย หรือรูปี (แต่ก่อนใช้เงินเหรียญกษาปน์อินเดีย บางทีเรียกว่าเงินแถบ

เรื่องนี้ผมคิดว่า “หนังสือเพลงตัวเมือง” นั้นหาซื้อที่ไหนไม่ได้อีกแล้ว เพราะคงไม่มีใครพิมพ์ขึ้นมาอีก และคิดว่าไม่ได้ใช้ประโยชน์ใด ๆ แล้ว แต่น่าเสียดายที่ภาษาภาคเนือที่พิมพ์เป็นตัวอักษรพื้นเมืองกำลังจะเสื่อมสูญไปแล้วกระมัง หรือได้เสื่อมสูญไปแล้วก็ไม่รู้ ใครหนอจะฟื้นฟูขึ้นมาอีกได้ หรือว่าไม่มีประโยชน์เสียแล้ว

ชาวเหนือในเชียงใหม่ เชียงราย ลำพูน ลำปาง แพร่ น่าน ฯลฯ กี่ร้อยกี่พันคนที่อ่านหนังสือภาษาพื้นเมืองได้ ถ้าผมมีโอกาสมาเชียงใหม่ผลจะเอาหนังสือนั้นติดตัวมาด้วย ทั้งลายมือที่สวยงามมาก ที่ผมไม่ได้เคยเห็นที่ใดเลย

มีชาติบางชาติในโลกปัจจุบันซึ่งไม่มีภาษาเขียนของตัวเอง ต้องไปใช้ตัวอักษรภาษาอังกฤษแทน ผลจะเรียนให้ทราบก็ได้ คือชาติฟิลิปปินส์เป็นต้น”

อาจารย์เจริญ วิชัย ผู้นี้คือบุตรชายของครูศรีโหม้ วิชัย คนเชียงใหม่คนแรกที่ไปอเมริการ