ศูนย์กลางงานผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นแห่งดินแดนล้านนา

เชียงใหม่ ศูนย์กลางความเจริญของภาคเหนือ และเมืองท่องเที่ยวระดับนานาชาติ ขณะเดียวกันอดีตศูนย์กลางอาณาจักรล้านนา อายุเก่าแก่กว่า 700 ปีนาม “นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่” แห่งนี้ ยังคงธำรงเอกลักษณ์ทางธรรมชาติ วัฒนธรรม ประเพณี ภูมิปัญญาท้องถิ่น สืบเนื่องจวบจนปัจจุบัน

ตัวเมืองเชียงใหม่ ตั้งอยู่ในแอ่งที่ราบเชียงใหม่-ลำพูน ริมแม่น้ำปิง ล้อมรอบด้วยคูคลอง กำแพง และ “แจ่ง” หรือป้อมมุมกำแพง 4 มุม พระบรมธาตุดอยสุเทพ ศูนย์รวมจิตใจของพุทธ ศาสนิกชนประดิษฐานบนยอดเขาโอบล้อมด้วยผืนป่าแห่งอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย ป่าเคียงเมือง ต้นน้ำหล่อเลี้ยงผู้คนในเมืองเชียงใหม่

วัดหลายร้อยแห่งในเมืองสะท้อนความรุ่งเรืองทางพุทธศาสนา (เฉพาะในตัวเมืองหรือเขตเทศบาลประมาณ 121 แห่ง ทั้งจังหวัดเชียงใหม่มีกว่า 300 แห่ง) อีกทั้งยังเป็นแหล่งรวมสุดยอดแห่งฝีมือช่างชั้นครูทั้งด้านศิลปกรรม สถาปัตยกรรม โดยเฉพาะงานหัตถกรรมฝีมือประณีตหลากหลายแขนง สืบทอดและพัฒนามาเป็นศิลปหัตถกรรมท้องถิ่นที่ลือชื่อในปัจจุบัน

นอกจากนั้นเชียงใหม่ยังเป็นแหล่งผลิตสินค้าเกษตรและสินค้าแปรรูป รวมทั้งอัญมณีและเครื่องประดับฝีมือประณีต ผสานการออกแบบทันสมัย ปัจจัยเหล่านี้ล้วนเอื้อให้เชียงใหม่ก้าวสู่การเป็นศูนย์ส่งออกประจำภูมิภาค ซึ่งมีภารกิจในการให้คำแนะนำ ข้อมูล ช่องทางการตลาด การมองหาลู่ทางใหม่แก่ผู้ส่งออก และผู้ประกอบการรายย่อย หรือ SMEs รวมทั้งการพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อการส่งออก และการจัดแสดงงานเพื่อประชาสัมพันธ์โครงการ “หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์” ให้เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง

ประเทศไทย อุดมด้วยทรัพยากรที่มีความหลากหลาย ทั้งทรัพยากรธรรมชาติและวัฒนธรรมอยู่ในแต่ละภูมิภาค ก่อให้เกิดผลผลิตเกษตรกรรมจนได้ชื่อว่า เป็น “คลังอาหาร” ของโลก รวมทั้งหารสร้างสรรค์งานหัตถกรรมซึ่งเกิดขึ้นควบคู่กับการสร้างสังคมวัฒนธรรมมาอย่างต่อเนื่อง เช่นเดียวกับผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรและหัตถกรรมของ จังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย ลำปาง ลำพูน 8 ประเภท ได้แก่ งานกระดาษ งานจากไม้ เครื่องโลหะ เครื่องปั้นดินเผา จักสาน ผลิตภัณฑ์ผ้า อัญมณีและเครื่องประดับ ผลิตผลและผลิตภัณฑ์แปรรูปทางการเกษตร ล้วนเป็นผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์ที่ผ่านการคัดสรรสู่โครงการ “หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์” ซึ่งมีการพัฒนารูปแบบและการผลิต เพื่อจำหน่ายทั้งในและต่างประเทศ โดยยังคงเอกลักษณ์ท้องถิ่นอันเป็นมรดกแห่งความภาคภูมิใจของคนในชาติ

งานกระดาษ ผลิตจากปอสา ซึ่งเป็นลำต้นส่วนที่เป็นเปลือกที่ให้เส้นใยยาวเหนียว ทางภาคเหนือกระดาษสาเป็นงานหัตถกรรมที่สืบทอดกันมาเป็นร้อยปี นอกจากใช้ทำเป็นกระดาษที่มีความเหนียวนุ่ม ทนทานแล้ว ยังพัฒนากระดาษสาให้เป็นผลิตภัณฑ์หัตถกรรมอีกมากมาย อาทิ ดอกไม้ประดิษฐ์ ของที่ระลึก ร่ม

งานจากไม้ เดิมเครื่องไม้แกะสลักในภาคเหนือตอนบน มักเกี่ยวข้องกับพุทธศาสนา เช่น การแกะสลักพระพุทธรูป ธรรมาสน์ รวมทั้งเครื่องไม้ประดับตกแต่งสถาปัตยกรรมทางศาสนา ปัจจุบันงานจากไม้ที่ได้รับความนิยมแพร่หลาย อาทิ เครื่องไม้ประดับตกแต่ง เครื่องเรือนไม้แกะสลัก เครื่องใช้ ของเล่นไม้ ของที่ระลึก

เครื่องโลหะ ผลิตภัณฑ์เครื่องเงิน มีทั้งภาชนะ เครื่องใช้ เครื่องประดับ และของที่ระลึก แหล่งผลิตสำคัญอยู่ที่จังหวัดเชียงรายและเชียงใหม่ ส่วนผลิตภัณฑ์จากอะลูมิเนียมนิยมนำมาตอกสลักลวดลายและภาพต่างๆ หากต้องการลวดลายคมชัด ก็จะนำไปรมดำ แหล่งผลิตสำคัญอยู่ที่จังหวัดเชียงใหม่

เครื่องปั้นดินเผา ที่เป็นเอกลักษณ์คือ เครื่องสังคโลก หรือที่เรียกว่า เซลาดอน ซึ่งเป็นเครื่องปั้นดินเผาชนิดเคลือบสีเขียวอมฟ้าที่สืบทอดกันมายาวนานกว่า 700 ปี นับจากสมัยสุโขทัย แหล่งผลิตสำคัญอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่ ลำปาง นอกจากนั้นยังมีเครื่องปั้นดินเผาชนิดไม่เคลือบ ผลิตเพื่อใช้สอย และต่อมาพัฒนาเพื่อให้เป็นของที่ระลึก เครื่องตกแต่งอาคารบ้านเรือน

จักสาน วัตถุดิบจากธรรมชาติที่นิยมใช้ได้แก่ ไม้แผ่ ใบตาล นำมาสร้างเป็นผลิตภัณฑ์ซึ่งมีรูปทรง และลวดลายหลากหลาย เช่น โคมไฟ โต๊ะ เก้าอี้ ฯลฯ นับเป็นการใช้ทรัพยากรท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์สูงสุด

ผลิตภัณฑ์ ผ้า ดินแดนภาคเหนือซึ่งเคยเป็นที่ตั้งของอาณาจักรล้านนานั้น เลื่องชื่อด้านการทอผ้าโดยเฉพาะผ้าฝ้าย และผ้าไหม ที่มีลวดลายด้วยการยก และจกซึ่งมีการสืบทอดลวดลายมากกว่า 700 ปี ที่ขึ้นชื่อได้แก่ที่จังหวัดเชียงใหม่และลำพูน

อัญมณีและเครื่องประดับ เป็นผลิตภัณพ์หัตถกรรมที่ได้จากแร่รัตนชาติ ซึ่งต้องนำมาตกแต่งเจียรไนให้เปล่งประกายแวววาย รวมทั้งการทำตัวเรือนเครื่องประดับ ซึ่งสร้างสรรค์ให้มีรูปแบบต่างๆ โดยใช้โลหะต่างๆ อาทิ ทองคำ เงิน ทองคำขาว หรืออาจจะประดับด้วยอัญมณีอื่นๆ เพื่อเพิ่มความสวยงาม

ผลิตผผลและผลิตภัณฑ์แปรรูปทางการเกษตร ภาคเหนือโดดเด่นทั้งผักและผลไม้เมืองหนาว ที่ขึ้นชื่อของจังหวัดเชียงราย อาทิ ลิ้นจี่ สตรอว์เบอร์รี่ ท้อ สาลี่ และชารสเยี่ยม ได้แก่ “อู หลง” และ “ตง ฟัง เหมย” หากเป็นลำไยมีแหล่งปลูกที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทยที่บ้านหนองช้างคืน จังหวัดลำพูน